Je kunt me van alles wijs maken

Een leek op onderzoek in de wereld die regeneratieve landbouw heet.

Afgelopen zondag mocht ik de Open dag van ' t Gagel in Lochem bezoeken. Een regeneratieve boerderij, waar 4 bevlogen ondernemers 2 jaar geleden mee zijn gestart.

In de brandende zon onder begeleiding van een enthousiaste Roos werd ik (met zo’n 30 andere geïnteresseerden) rond geleid over het terrein. Naast de tuinderij, wordt er gewerkt aan een fruitgaard, een bomenkwekerij en een kruidentuin. Er zijn koeien aangeschaft (engelse longhorns, die verbonden zijn aan een achterhoeks ras) en dit voorjaar zijn er maar liefst 6 kalfjes geboren! Verder lopen er 249 kippen op de weilanden. Op het terrein is een kleinschalige camping tussen de net aangeplante fruitbomen en - struiken en er is een boerderijwinkel met biologische producten.

Op de weilanden is in 2 jaar tijd een enorme toename van biodiversiteit te zien. Het kweekgras is verstikt met landbouwzeilen en op de toegevoegde compostlaag groeit en bloeit allerlei leven, waaronder heel veel zuring.

Zuring wel of niet behouden?

In de tijd dat ik betrokken was bij Hereboeren, hebben we met man en macht de zuring verwijdert, want dat zou in de weg staan van ander nieuw leven. Op t Gagel kiezen ze er juist voor de zuring te laten staan, omdat de zuring, door zn diepe penwortel de bodem lucht geeft en dus bijdraagt aan de bodemkwaliteit. Interessante tegenstelling voor mijn lekenbrein…

Stierenleven

Afgelopen jaar hebben we met DowntoEarth een 6tal stiertjes op ons land opgevangen. Zodat zij iets langer konden leven, in plaats van na een half jaar al naar de slacht gebracht te worden. Een mooi initiatief waar onze boerin en haar man met liefde hun tijd en aandacht aan hebben gegeven.

Op mijn vraag hoe lang de stierkalfjes op t Gagel mogen blijven leven, kwam een (voor mij) verrassend antwoord. Zij worden namelijk na een jaar gecastreerd en mogen vervolgens als os blijven leven in de koeiekudde. Waarom moeten de meeste stiertjes dan na een jaar naar de slacht? Ik kan me niet voorstellen dat castreren zo duur is, dat dit niet opweegt tegen de inkomsten van het vlees? Ossenvlees schijnt zelfs malser te zijn dan stierenvlees… En als je niet alleen naar geld kijkt, ook ossen dragen bij aan verbetering van de bodem. Dus interessante vraag aan onze stierenboer, vanwie de 6 logeerstiertjes waren.

Natuurlijke bestrijding

De aanplant van fruitbomen en -struiken gaf vorig jaar een woelmuizenplaag op tGagel. De muizen genoten van al die heerlijke worteltjes, maar de struiken en bomen werden daar minder blij van. Door het plaatsen van boomstammetjes van gerooide Amerikaanse eiken, werden roofvogels gelokt uit de omringende bomen, die opeens een riant aanbod van voedsel ontdekten vlak onder hun snavel. En de plaag werd zo op natuurlijke wijze bestreden. Vraag van een leek: Zijn uilen en buizerds dan zo dom, dat ze niet verder vliegen dan hun snavel lang is?

Rooien van niet-inheemse soorten

Het grootste doel van Het Gagel is het land helpen weer zo inheems mogelijk te worden. Niet- inheemse soorten zoals de Amerikaanse eik en Amerikaanse vogelkers worden dan ook gerooid. Alhoewel daar ook nog twijfel over bestaat, want de niet inheemse soorten bloeien eerder dan de inheemse soorten, wat voor de insecten een langer aanbod van voedsel geeft. Tsja wat is dan wijsheid? De insecten hebben t zwaar, die kunnen wel wat extra hulp gebruiken. Ook binnen DowntoEarth is hier nog geen heldere visie op.

En zo blijkt dat het toevoegen van leven, waar regeneratieve landbouw voor staat, interessante dilemma’s geeft. Want welk leven geef je voorrang? Hoe help je het land om zo snel mogelijk (weer) in balans te komen?

En daar herken ik dan toch ook weer de paradoxen tussen geld en herstel, tussen de maakbaarheid van en het luisteren naar het land. Want hoe eerder de bodem hersteld is, hoe eerder er geoogst kan worden en hoe sneller de leningen afgelost kunnen worden…..

Is herstel van de aarde dan toch ook weer onderhevig aan een bussinessmodel? Waarin de zomer beter is dan de winter? Waarin onder de uitgetekende droom van tGagel onder elk vakje een excellsheet hangt, zoals Roos dit verwoordde?

Mogelijk is dit noodzakelijk om met de middelen van de oude wereld te kunnen groeien naar een nieuwe wereld?

Ik hoop dat het een cyclisch bussinessmodel mag worden (of al is?), waarin we de winter net zo waarderen als de zomer en waarin we weer leren dat schaarste soms ook bij het leven hoort.

Tijdens het diner aan het eind van de open dag, mochten we genieten van gewassen van het land en de perspectieven van voedselboseigenaren, een ecologisch adviseur van Urgenda en gewoon mensen zoals ik met een groen hart.

Het was een inspirende dag, die ik alleen met meer vragen dan antwoorden afsloot. Maar misschien is dat juist waar regeneratieve landbouw voor staat. Onderzoeken, vragen stellen en

experimenteren, om samen met moeder aarde de antwoorden te vinden.

- Olga van de Velde